“O” jak Omega-3

lek. med. Jerzy Marciniak

Od wielu lat interesuję się tematem Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych omega-3.
Związek ten tak prosty jak i niezbędny w naszym organizmie, i mimo że w większości o tym słyszeliśmy, lub nawet wiemy to w zdecydowanej większości nie wykorzystujemy jego ogromnego zdrowotnego potencjału.

Jak mało który związek biochemiczny cieszy się ogromnym piśmiennictwem, mnogością wykładów autorytetów z dziedziny medycyny, farmacji, dietetyki, jest przedmiotem wielu badań i doniesień naukowych.

Zaliczany jest do grupy suplementów diety i może właśnie dlatego często jest traktowany jako produkt tylko uzupełniający nasze pożywienie, dodatek niczym przyprawa. Wiele jednak dowodzi, że należy go traktować jako coś więcej, może nawet jako lek. Jest wprawdzie wąska grupa leków, głównie stosowanych w kardiologii, w których kwasy omega-3 są głównym składnikiem, a ich zalecana dobowa dawka mieści się w granicach 3,0 – 5,0 gram. Przy suplementacji kwasów omega-3 bardzo istotne są trzy aspekty:

Przy suplementacji kwasów omega-3 bardzo istotne są trzy aspekty:

  1. Świadomość zasadności stosowania kwasów omega-3
  2. Zalecana dawka suplementu
  3. Konieczny czas stosowania

Ad. 1.1.

Na zasadność wskazuje przede wszystkim fakt, że nasz organizm nie potrafi syntetyzować samodzielnie kwasów omega-3, w związku z tym konieczne jest pozyskiwanie tego związku w pokarmie. Najbogatszym i najbardziej wartościowym źródłem kwasów omega-3 są algi morskie pochodzące z czystych ekologicznie obszarów oceanicznych. W tej formie jest trudno wzbogacać naszą dietę, możemy to osiągnąć jedynie pośrednio, poprzez konsumpcję ryb, krewetek, homarów żywiących się algami – i tu znowu warunek – najlepiej małych, dziko żyjących w czystych rejonach
i bogatych w tłuszcz (sardynki, sardele, śledzie, makrele, halibuty). Aby zapewnić dobowe zapotrzebowanie na NNKT omega-3 powinno się spożywać tygodniowo trzy posiłki rybne przy zachowaniu powyższych warunków. Niestety dostępność do ekologicznego źródła jest ograniczona
i/lub stosunkowo droga. Poza tym nie szybko zaakceptuje się takie zmiany w naszym tygodniowym menu. Dlatego też, skondensowana dawka kwasów omega-3 w suplemencie diety, przyjmowana raz dziennie może rozwiązać ten problem.

Ad. 1.2.

W standardowej diecie mamy ogromną przewagę NNKT omega-6 o właściwościach prozapalnych a przy minimalnej podaży NNKT omega-3 nie mamy możliwości wygaszania procesów zapalnych w naszym organizmie co doprowadza do wielu, przewlekłych schorzeń. Bardzo ważne jest zbadanie poziomu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-6, omega-3 oraz ich wzajemnej proporcji która dla prawidłowego funkcjonowania organizmu powinna wynosić 3,0 : 1,0 (kwasu omega-6 / omega-3). Proporcja ustalona przez WHO to 5,0 : 1,0.

Niestety, w badaniach ok. 75% populacji Europy wskaźnik ten ma powyżej 15,0 : 1,0, ok. 20% 7,0 : 1,0 czyli ok. 95% Europejczyków ma patologiczny wskaźnik proporcji kwasów omega-6 / kwasów omega-3. W populacji USA parametr ten jest jeszcze bardziej alarmujący i wynosi powyżej 25,0 :1,0.

Jest duże prawdopodobieństwo że jeśli jesteś Europejczykiem i odżywiasz się standardowo, dietą przetwarzaną – to właśnie znajdujesz się w strefie patologicznej proporcji kwasów omega-6 / kwasów omega-3 czyli w granicach 15,0 : 1,0.

Ad. 1.3

Wskazane jest więc wykonanie testu laboratoryjnego określającego stan faktyczny, wyjściowy przed podjęciem suplementacji kwasami omega-3, a obejmuje on oprócz powyższej proporcji jeszcze szerszy zakres, jak np. poziomy kwasów omega-3, omega-6, omega-9, płynność błony komórkowej, odporność komórki na stres, itd. Test wykonuje się indywidualnie, w domu, z jednego nakłucia opuszki palca (jak test glikemiczny) z tak zwanej „suchej kropli krwi”. Służy do tego specjalny, kompletny zestaw testowy. Materiał – krople krwi naniesione na wyznaczone pola bibułki w karcie testowej, po wysuszeniu pakowany jest w system kopert i wysyła się do notyfikowanego laboratorium w Skandynawii lub we Włoszech. Test jest anonimowy, identyfikowany indywidualnym kodem literowo cyfrowym, a wynik jest do pobrania po ok. 2 – 3 tygodniach drogą elektroniczną ze strony laboratorium.

Wynik testu daje świadomość zasadności suplementacji kwasów omega-3 oraz służy do porównania jej efektów po 120 dniach – powinna osiągnąć normę (w ponad 90 % przypadków).

Ad. 2.

Zalecana dawka powinna zabezpieczyć codzienną podaż na poziomie 1,5 – 3,0 g jako działanie profilaktyczne, a w przypadku ciężkich schorzeń, np. kardiologicznych 3,0 – 5,0 g. Producenci
suplementu omega-3 na etykietach dokładnie określają dawki w mililitrze oleju lub w kapsułce. Suplementacja może być stosowana już u dzieci od pierwszego roku życia, wg niektórych lekarzy nawet wcześniej i dotyczy postaci olejowej w odpowiedniej dawce przeliczanej na kg masy ciała. Nie
ma górnej granicy stosowania suplementów omegi-3 jednak nie powinno się przekraczać ustalonej dawki. Produkt może być stosowany u kobiet w ciąży i w czasie karmienia piersią również w ogólnie przyjętych dawkach.

Ad. 3.

Suplementacja NNKT omega-3 jest długoterminowa, nie jest to związek działający objawowo, znosi objawy dopiero po usunięciu przyczyny schorzenia na które „pracowaliśmy” przez wiele lat przez nieodpowiednią dietę lub udział wielu innych czynników wywołujących przewlekłe stany zapalne. Jeżeli zrozumie się punkt uchwytu działania NNKT omega-3 – głównie w obszarze struktur fosfolipidowych błon komórkowych wszystkich narządów, zaakceptuje się wielomiesięczne, najlepiej
wieloletnie stosowanie preparatu. Podobnie w przypadku hamowania procesów starzenia się naszych komórek, który to proces następuje już od chwili narodzenia – pozytywne efekty będą rozwijały się stopniowo i w dłuższym okresie czasu. Ważne jest systematyczne, codzienne przyjmowanie kwasów omega-3. Najkorzystniej jest monitorować co kilka miesięcy parametry o których była mowa wcześniej. W optymalnej suplementacji wybranym produktem ze skandynawskiego programu zdrowotnego można się spodziewać już po 4 miesiącach w ponad 90% normalizacji proporcji kwasów omega-6 / omega-3 – czyli osiągnięcia wyniku w granicach 3,0 : 1,0 (dla przykładu mój wynik po 5 miesiącach przyjmowania balansu olejowego to: 1,8 : 1,0).

Graficzna reprezentacja suplementacji

W związku z dużym udziałem w naszym zdrowiu NNKT omega-3 chciałbym zaproponować szerokie forum informacyjne w zakresie działania, efektów zdrowotnych (przy wsparciu tą suplementacją), własnych doświadczeń, doniesień naukowych tak aby stworzyć dostęp do rzetelnej wiedzy. Pragnę zachęcić wszystkich – lekarzy każdej specjalności, farmaceutów, terapeutów, dietetyków, trenerów itd. jak również wszystkich tych, którzy mieli sposobność wykorzystać walory tej grupy naturalnie występujących związków do podzielenia się wiedzą i doświadczeniem.

Stwórzmy coś wspólnie na zasadzie tematycznych klastrów czy puzzli,
w których każdy dołoży własną cegiełkę sprawdzonych informacji, badań, doświadczeń lub linki do ciekawych tematycznych artykułów, prezentacji, filmów. W ten sposób powstanie interesująca, interdyscyplinarna konstrukcja tematyczna dostępna dla każdego kto potrzebuje wsparcia tak w wiedzę jak i pewności swojej decyzji co do suplementacji przez doświadczenie innych osób. Pragnę zainicjować szeroką koalicję profilaktyki wielu schorzeć, przede wszystkim tych najcięższych – kardiologicznych, onkologicznych, neurodegeneracyjnych.

Wiele doniesień dotyczy możliwości hamowania procesów starzenia się organizmu z wykorzystaniem między innymi NNKT omega-3 – to bardzo ważne i dotyczy nas wszystkich.
Przeanalizowałem wiele preparatów, dotarłem do kilku źródeł najczystszej formy kwasów omega-3, certyfikowanych przez EFSA – Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności, WHO, GOED, IFOS, PROP 65, najlepiej skomponowanych z dodatkami takimi jak kwasy omega-9, Vit. D3 i naturalnymi składnikami stabilizującymi aktywność związku (polifenole w oliwie z oliwek) i końcowych frakcji EPA i DHA warunkujących bezpieczeństwo i skuteczność. Chętnie podzielę się tymi informacjami.

Kontakt: j.marciniak@omega-3.org.pl – na ten adres proszę o przesłanie swoich materiałów, internetowych linków, własnych doświadczeń, pytań, które wspólnie z zespołem redakcyjnym portalu będziemy umieszczać w „Kompendium omega-3” z podaniem źródła, autora.
Zapraszam również do kontaktu wszystkich zainteresowanych indywidualnym testem balansu kwasów omega-6 / omega-3, jak i ustaleniem właściwego programu suplementacji NNKT omega-3.

Klastry tematyczne:
Pozytywny pływ NNKT omega-3 w schorzeniach narządów:

układu sercowo-naczyniowego – serce, układ bodźcowo-przewodzący
układu krążenia – naczynia tętnicze, naczynia żylne, ciśnienie tętnicze
układu odpornościowego / chłonnego – węzły chłonne, naczynia limfatyczne
układu krwionośnego – morfologia, śledziona
ośrodkowego układu nerwowego – mózg, struktury mózgowe, obszar psychiki
obwodowego układu nerwowego
narządów zmysłu – wzroku, słuchu
układu pokarmowego – przewód pokarmowy, narządy (wątroba, pęcherzyk żółciowy, trzustka)
układu oddechowego – górne i dolne drogi oddechowe, płuca
układu endokrynologicznego – narządy wydzielania wewnętrznego
(przysadka mózgowa, szyszynka, tarczyca, nadnercza, grasica, trzustka, gonady)
układu moczowego – nerki, moczowody, pęcherz moczowy, cewka moczowa
układu płciowego – narządy płciowe żeńskie i męskie
innych narządów – piersi, gruczoł krokowy
układu kostno-stawowego – struktura kostna, tkanka łączna, stawy
układu mięśniowo-szkieletowego – mięśnie, narząd ruchu
powłok skórnych – skóra, włosy, paznokcie
Suplementacja kwasów omega-3 u kobiet w ciąży (wpływ na płód) i karmiących piersią.
Suplementacja NNKT omega-3 u dzieci (od okresu niemowlęcego)